قلمکار اصفهان؛ چاپ دستی روی پارچه که کمیاب شده

۱۴۰۵/۰۸/۲۲ — تحریریه اینجا جاشه

قلمکار چیست؟ قلمکار هنر چاپ نقش روی پارچه با قالب‌های چوبی است. استاد کار قالب را در رنگ می‌زند و روی پارچه می‌گذارد و با ضربه‌ای آرام نقش را منتقل می‌کند. این کار برای هر تکرار نقش انجام می‌شود، پس هر قطعه کاملاً دستی است. اصفهان یکی از شناخته‌شده‌ترین مراکز این هنر بوده است. کاربرد قلمکار از قلمکار برای رومیزی، سفره، روتختی، پرده و پوشاک استفاده می‌شود. نقش‌های رایج شامل بته‌جقه، گل و بوته و طرح‌های مرغ و ماهی است. رنگ‌ها اغلب از رنگ‌های گیاهی یا رنگ‌های پایدار انتخاب می‌شوند تا ماندگاری زیادی داشته باشند. مراحل کار ابتدا نقش روی قطعه چوب حکاکی می‌شود. پارچه شسته و آماده می‌شود. سپس چاپ مرحله‌به‌مرحله انجام می‌شود و هر رنگ قالب جدا دارد. پارچه بعد از چاپ شسته و در آفتاب خشک می‌شود تا رنگ‌ها ثابت شوند. چرا قلمکار در خطر است؟ چاپ ماشینی بسیار سریع‌تر و ارزان‌تر است و پارچه‌های چاپی ماشینی گاهی به اسم قلمکار فروخته می‌شوند. قالب‌ساز و چاپگر ماهر هم کم شده‌اند و هر استادی که بازنشسته می‌شود، بخشی از دانش این هنر را با خود می‌برد. نکتهٔ خرید در قلمکار دستی، لبهٔ نقش‌ها کمی تفاوت طبیعی دارد و فاصلهٔ تکرار نقش‌ها کاملاً یکسان نیست. همین تفاوت‌های کوچک نشانهٔ دست‌ساز بودن اثر است. اگر خواهان خرید اثر اصیل هستید، از هنرمند یا فروشندهٔ معتبر بپرسید که چاپ چگونه انجام شده است. با خرید آگاهانه، چرخهٔ این هنر را زنده نگه می‌دارید. آثار هنرمندان ایرانی را در اینجا جاشه ببینید.