خاتم‌کاری؛ هنر ظریف ایرانی در آستانهٔ فراموشی

۱۴۰۵/۰۸/۲۲ — تحریریه اینجا جاشه

خاتم‌کاری چیست؟ خاتم‌کاری هنر تزئین سطح چوب با قطعه‌های بسیار کوچک چوب، استخوان، فلز و مواد دیگر است. هنرمند این قطعه‌ها را به شکل ستاره‌ها و الگوهای هندسی کنار هم می‌چیند و سطحی پرنقش می‌سازد. جعبه، قاب عکس، شطرنج و صندوقچه از جمله کارهایی هستند که با خاتم ساخته می‌شوند. مراحل ساخت خاتم ابتدا میله‌های باریک با مقطع مثلث ساخته می‌شود. سپس این میله‌ها کنار هم قرار می‌گیرند و به شکل یک دسته در می‌آیند. دسته را برش می‌زنند تا ورقه‌های نقش‌دار به دست آید. ورقه‌ها روی سطح کار چسبانده می‌شوند و در پایان سطح صیقل و جلا داده می‌شود. هر مرحله دقت بالا و صبر زیاد می‌خواهد. چرا خاتم‌کاری کمتر شده است؟ ساخت یک اثر خاتم ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد. محصولات ماشینی و تقلبی با قیمت پایین‌تر وارد بازار شده‌اند و مشتری همیشه تفاوت اصل و تقلید را تشخیص نمی‌دهد. جوان‌ها هم کمتر حاضرند سال‌ها وقت برای یادگیری این حرفه بگذارند. چگونه خاتم اصیل را بشناسیم؟ در خاتم اصیل، قطعه‌ها بسیار ریز و منظم‌اند و لبه‌ها تمیز کنار هم نشسته‌اند. سطح اثر یکدست است و نقش‌ها در همه جا ادامه دارند. در نمونه‌های تقلبی، گاهی نقش فقط چاپ شده یا قطعه‌ها درشت و نامنظم هستند. حمایت از هنرمندان خاتم‌کار خرید مستقیم از هنرمند، پرسیدن دربارهٔ روش ساخت و معرفی آثار به دیگران بهترین کمک برای ادامهٔ این حرفه است. در اینجا جاشه می‌توانید با آثار هنرمندان ایرانی آشنا شوید و از آن‌ها حمایت کنید.